Onthaasten in Zuidoost Friesland: varen over de Turfroute, fietsen en suppen

door Aniek

Onthaasten in Zuidoost Friesland: varen over de Turfroute, fietsen en suppen

Iedereen kent wel de Friese Meren, de Elfsteden, het Skûtsjesilen en de Friese Waddeneilanden. Maar Friesland is zoveel meer! Daarom besluit ik om 3 dagen lang een deel van de Turfroute in Zuidoost Friesland te varen, een vaarroute die een groot deel van Friesland doorkruist. Langzaam zie ik het landschap veranderen en zo nu en dan leg ik de boot aan om dit gebied nog beter te verkennen op de gravelfiets of een supboard.

Op pad met een elektrische boot

Eerst maar even een korte uitleg over de Turfroute. De Turfroute volgt de vaarwegen die ooit zijn aangelegd om de turf die in het omliggende veen werd gestoken af te voeren. Toen het ontginnen ophield raakten deze waterwegen in verval en veel turfkanalen werden gedempt. Gelukkig bleven een aantal vaarten open voor de pleziervaart. De Turfroute loopt in 190 kilometer door Friesland, Drenthe én Overijssel. Er is ook een kortere variant, die vooral Zuidoost Friesland aandoet. Vaar je de hele route, dan ontdek je dus een heel mooi stukje Nederland. Ik ga 3 dagen op pad met mijn vriend en wij kiezen het deel van de route uit dat ons van Gorredijk naar Appelscha brengt.

Varen vanaf Gorredijk

En daar is ‘ ie dan! De IJlst, de boot waar we de komende dagen mee op pad gaan ligt al voor ons klaar in de jachthaven van Gorredijk. Het is een elektrische boot van Yachtcenter Langweer. Zowel mijn vriend als ik hebben veel gezeild en gevaren, maar deze boot is wel wat anders. Gelukkig krijgen we alles uitgelegd wat we moeten weten over de boot. Hoe varen we op de zonnepanelen, hoe gaat de generator aan als de accu leeg is (dat gebeurt automatisch, makkelijker kan niet) en hoe kunnen we in de sluizen manoeuvreren?

De brugwachter van Gorredijk vaart ook nog een stukje met ons mee, om te kijken of we deze sluizen goed doorkomen. Het is natuurlijk een flinke boot om mee te varen. Al snel hebben we de smaak te pakken. Onze boot is fluisterstil en langzaam glijden we door het landschap. Het enige wat we horen is het klotsende water, fluitende vogels in het riet en in de bomen de roep van een koekoek. Zo hebben we alle aandacht voor de omgeving. Vandaag varen we vanuit Gorredijk naar Hemrik. En dat helemaal op zonne-energie!

Turfroute in Zuidoost Friesland
Turfroute in Zuidoost Friesland

Beetsterzwaag

Vanuit Hemrik verkennen we de omgeving per fiets, die we hebben meegenomen op de boot. Vanaf Hemrik is het een klein (maar ontzettend mooi) stukje fietsen naar Beetsterzwaag. Eerst halen we hier onze lunch op bij Savour. We hebben geluk, want de clafoutis met rode biet en courgette komt nét uit de oven en de meest lekkere hapjes staan voor ons klaar. Amber vertelt dat ze de winkel een paar maanden geleden opende. Het oude pand heeft ze met vrienden helemaal gestript en verbouwd en nu verkoopt ze allemaal verse streekproducten en mediterrane specialiteiten. Ze maakt ook mediterrane maaltijden met producten uit de streek, die je kan meenemen, bijvoorbeeld om in de buurt te gaan picknicken.

Fietsen in Beetsterzwaag
Fietsen in Beetsterzwaag
Savour in Beetsterzwaag
Savour in Beetsterzwaag

Ooievaars in Beetsterzwaag

Dat is precies wat wij ook doen. We nemen de clafoutis en een tas vol met lekkere hapjes mee om op een bankje tussen de bomen te picknicken. We genieten van de rust en fietsen hierna verder. Wist je trouwens dat het nu hoogseizoen is voor ooievaars? Wanneer we verder fietsen komen we ze volop tegen! Je ziet zelfs hoe de kuikens nieuwsgierig hun kop boven het nest uitsteken. Dus wil jij de nesten van deze mooie dieren ook een keer zien? In het gebied rondom Beetsterzwaag kom je ze ongetwijfeld tegen, het is dé Friese hotspot om ooievaars te spotten.

Ooievaars in het gebied rondom Beetsterzwaag
Ooievaars in het gebied rondom Beetsterzwaag

Fries met een Zwitsers tintje

De verrassing van de dag is Restaurant Het Spijshuys, een heel leuk restaurant met Zwitsers geïnspireerd eten, maar dan wel met producten uit de streek. Dat klinkt bijzonder, en dan is het ook. Isabelle en Simon zijn een enthousiast duo dat volop vertelt over hun restaurant. Isabelle is Zwisters en zorgt voor de Zwitserse flair, Simon komt uit het Friese Hurdegaryp en weet precies de goede producten te vinden. En zo krijg je een subtiele Zwitserse invloed. Een Zwitserse kaas bij het hoofdgerecht, Zwitserse bonbons bij de koffie, zelfgemaakte spätzle. Maar dan gecombineerd met producten uit de streek.

Dineren bij Restaurant Het Spijshuys
Dineren bij Restaurant Het Spijshuys

Met glinsterende ogen vertelt Isabelle hoe haar ouders vaak wijnen meenemen uit Zwitserland. En Simon hoe hij met de kinderen gaat wildplukken en de oogst vervolgens op het menu komt. Zo plukte Simon de kruiden uit ons gerecht die ochtend samen met zijn zoontjes. De rucola in de salade komt uit eigen tuin. En de asperges in de tarte tartin, die worden een paar kilometer verderop gestoken.

‘s avonds slapen we op de boot. De boot is behoorlijk luxe met een keuken, een stapelbed en een eettafel waarvan je een tweepersoonsbed kunt maken. We horen het water tegen de boot aan slaan, we kijken uit over het wateroppervlak. En verder is het vooral heerlijk rustig.

Varen met een met een elektrische boot in Friesland
Varen met een met een elektrische boot in Friesland

Mtb-route Beetsterzwaag

De volgende ochtend stappen we op de fiets om de mtb-route Beetsterzwaag te verkennen. De mountainbikeroute is ruim 30 kilometer lang, is technisch uitdagend maar heeft geen echt moeilijke stukken. Het is vooral goed manoeuvreren over de singletracks en wat bredere gravelpaden, en opletten bij de vele boomwortels op de paden. Maar het is ook genieten van de open velden vol vingerhoedskruid, de groene bossen en alpaca’s in de wei.

Mtb-route Beetsterzwaag
Mtb-route Beetsterzwaag
Open velden vol vingerhoedskruid
Open velden vol vingerhoedskruid

De route is makkelijk te volgen, dankzij de houten palen met in het groen het MTB-teken (driehoek met daaronder 2 rondjes). Door de wortels en kuilen is het geen snel rondje, daarvoor zit er te weinig flow in de bochten, maar de route is wel behoorlijk afwisselend en heerlijk te fietsen met mijn gravelfiets. Ook al hobbel ik zo nu en dan over de boomwortels.

Alpaca's in de weide
Alpaca’s in de weide

Al met al is het een pittige route, maar gelukkig staat de lunch (lekkere vega kroketten) ‘s middags voor ons klaar bij Café De Brink Bakkeveen. Wat is het fijn om weer eens op een terras te zitten! Ik kom er achter dat ik dat wel heel erg gemist heb de afgelopen maanden. Wat minder mooi is dat de lucht inmiddels behoorlijk grijs wordt.

Café De Brink Bakkeveen
Café De Brink Bakkeveen

Geschiedenis van het veen

We waren van plan om ‘s middags ook op de fiets te stappen, om bijvoorbeeld naar de uitkijktoren van Bakkeveen te fietsen. Maar één blik op de grijze luchten en op de code geel waar de weer-app ons voor waarschuwt is genoeg. We zoeken een overdekt uitje op. Het Nationaal Gevangenismuseum biedt mooi onderdak. Hier leren we meteen meer over het voormalig werkgesticht in Veenhuizen en de moderne gevangenissen. Maar we ontdekken ook meer over Veenhuizen als veenontginningsdorp, en de Koloniën van Weldadigheid waar arme gezinnen uit het hele land in de kolonies de grond moesten bewerken.

Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen
Nationaal Gevangenismuseum Veenhuizen

De dag sluiten we af met een vega burger en lekkere sweet potato fries bij Fletcher Hotel-Restaurant De Zon. We zitten bij het raam en kijken uit over de sluis van Oosterwolde waar we morgen ook doorheen zullen varen. Wat is het varen toch een fijne manier om de omgeving te verkennen.

 Fletcher Hotel-Restaurant De Zon
Fletcher Hotel-Restaurant De Zon

Van Hemrik naar Oosterwolde

Dag 3 alweer! Vandaag varen we van Hemrik naar Appelscha. Tenminste, dat is de bedoeling. Bij het varen van de route moet je namelijk goed rekening houden met de tijden van de bruggen en sluizen die je onderweg tegenkomt. Deze zijn alleen op bepaalde tijden in werking. En met een maximumsnelheid van 5 kilometer per uur moet je ook goed nadenken over hoe lang je ongeveer over de geplande afstanden doet. Varen met een elektrische boot is wel echt slow travel, dus je moet je erbij neerleggen dat het varen niet erg snel gaat. En je wilt onderweg ook niet hoeven stressen over of je de laatste sluis wel doorkomt. Een snel rekensommetje leert ons dat we Appelscha vandaag niet gaan halen. Dus we doen rustig aan.

Bij iedere sluis die je doorgaat is het even wachten tot je de sluis door kan. Het bedienen van de sluis is nog handwerk en dat duurt even. De sluisdeuren moeten met een lange metalen stok worden opengeduwd en gesloten. De schuiven in de deur worden open gezet en het water loopt langzaam de sluis in terwijl de slagbomen op de brug naar beneden gelaten worden.

Turfroute varen in Zuidoost Friesland
Turfroute varen in Zuidoost Friesland

Als er een ding is wat de Turfroute vraagt, is dat geduld. We zitten inmiddels helemaal in ons slow travel ritme en wachten geduldig tot een sluiswachter onze kant op komt en zijn hand opsteekt bij wijze van groet. Dan varen we op ons gemak door naar Oosterwolde. We leggen de boot aan bij het Fletscher hotel waar we gisteren ook waren en stappen op de fiets.

Suppen in Ravenswoud

Er wacht namelijk nog één mooie activiteit op ons tot onze mini-vakantie ten einde is. We gaan suppen! We moeten wel even aan de slag voor we het water op mogen. Bij De Jongens van Outdoor krijgen we een step en met hulp van een gps gaan we zelf op zoek naar het startpunt van de suproute. De route brengt ons naar Ravenswoud, een voormalige veenkolonie vlakbij de Compagnonsbossen en het Fochteloërveen. Mooi hoe hier alles samenkomt. Het dorp ontstond na het graven van de Opsterlandse Compagnonsvaart en er werd volop veen gestoken. Een toepasselijke activiteit bij het varen van de Turfroute, dus! We peddelen hier namelijk op de vroegere kanalen en sloten waar het gestoken turf werd afgevoerd.

Suppen in Ravenswoud
Suppen in Ravenswoud

We laten de sups in het water zakken en gaan op pad. Tussen muren van riet suppen we door het bos. Aan het begin van de route zien we nog wat mensen aan de waterkant, maar al snel wordt het rustig. Hoewel… om  ons heel plonzen lawaaiige kikkers het water in, scheren felblauwe libelles over het water en fluiten vogels hoog in de bomen. Zo nu en dan duikt een vis weg in het water.

Tip: lees hier de hele blog over het suppen!

Suppen in Ravenswoud
Suppen in Ravenswoud

Turfroute varen

Met de elektrische boot kun je heerlijk relaxed door Friesland varen. De boot is namelijk ongelofelijk stil en hierdoor kun je echt genieten van de rust en de Friese natuur. De Turfroute is een heerlijke combinatie van ontspannen en actief bezig zijn. Met de boot vaar je op je gemak over de vaart, lekker stil en lekker rustig aan. Je geniet van het uitzicht en gaat vanaf het water veel meer in de omgeving op. Je groet de sluiswachters wanneer je door de sluis vaart. En zodra je ergens aanlegt, kan je volop fietsen, wandelen, suppen… om vervolgens heerlijk uit eten te gaan. Voor mij is het een gouden combinatie voor een mini-vakantie in eigen land.

Disclaimer

Ik bezocht de Turfroute op uitnodiging van Zuidoost Friesland. Wil jij zelf de turfroute varen? Kijk op www.zuidoostfriesland.nl voor meer informatie.

Ook leuk om te lezen!

12 comments

Annelore juni 25, 2020 - 6:59 pm

Friesland staat ook op mijn verlanglijstje, maar ik vind het net te ver voor een weekendje weg. Na het zien van jouw foto’s misschien toch nog maar eens mijn mening herzien:)

Reageren
Nicole Orriëns juni 26, 2020 - 9:32 am

Dit klinkt heel ontspannend! Vooral dat langzame varen lijkt me inderdaad rustgevend.

Reageren
Lodi juni 26, 2020 - 10:12 am

Wat leuk zeg en wat een afwisseling hebben jullie gehad, lekker sportief bezig! ik ben twee jaar geleden in Friesland geweest toen mijn kinderen hier naar een zeilkamp gingen en heb toen heerlijke dagen gehad.

Reageren
Kelly juni 26, 2020 - 7:24 pm

Spätzle is zo ontzettend lekker! Ik ben nog nooit in Friesland geweest..is niet om de hoek voor mij. Toch wil ik nog een keer die kant op want het lijkt me heel erg mooi daar. Suppen wil ik ook nog een keer doen.

Reageren
Aniek juni 28, 2020 - 2:49 pm

Tijd voor een weekendje Friesland dus 😉

Reageren
Marijke juni 28, 2020 - 1:02 pm

Wat een heerlijke dagen. Over het nationaal gevangenismuseum heb ik ooit eens een boek gelezen. Vond ik erg indrukwekkend.

Reageren
Yvonne juni 28, 2020 - 1:58 pm

Wat ziet dit er super relaxt uit, zo op het water. Is het voor iemand die nooit gevaren heeft ook te doen om de boot te besturen? Kan me voorstellen dat je er wel even aan moet wennen.. zelfs als je wel ooit gevaren of gezeild hebt. Het gevangenismuseum staat hier ook nog op de wensenlijst. Heb gehoord dat het erg ook leuk is met kinderen.

Reageren
Aniek juni 28, 2020 - 2:49 pm

Hij vaart wel wat moeilijker dan een sloep, dus het is wel even wennen. En als je nog nooit gevaren hebt, moet je je wel goed inlezen in hoe je bijvoorbeeld de boot aanlegt en wat je in de sluizen moet doen. Maar gelukkig krijg je een uitleg wanneer je de boot mee krijgt. Het gevangenismuseum is inderdaad erg leuk (en leerzaam!) met kinderen. Kan je ook mooi combineren met een wandeling in de buurt.

Reageren
Merel | De Mamagids juni 29, 2020 - 11:45 am

Wat is Friesland toch prachtig. Echt heel leuk dat je bent gaan suppen, lijkt me zo tof om te doen. En heerlijk om lekker rond te varen, lijkt me leuk om dat zelf te kunnen doen zoals jullie.

Reageren
Renata Feyen juli 1, 2020 - 4:36 pm

Wel heel wat natuurschoon te zien op jullie route – Ik hou er wel van zo eens te gaan varen ook 🙂

Reageren
Linda juli 5, 2020 - 11:30 am

Wat een prachtige en leuke dingen heb je gezien. Wij gaan over een ruim weekje ook die kant op, we doen weer hele andere dingen dan jij gedaan hebt. Wat leuk om te zien hoeveel verschillende dingen je in Zuidoost Friesland kunt doen.

Reageren
Lizette juli 6, 2020 - 10:24 am

Wat gaaf om met zo’n elektrische boot Friesland te ontdekken. En tof dat je het kunt combineren met fietsen om zo nog meer van de omgeving van je route te kunnen zien.

Reageren

Laat een bericht achter